Bazylika Najświętszego Serca stoi w Krakowie jako świątynia rzymskokatolicka obsługiwana przez Towarzystwo Jezusowe. Budowla łączy elementy modernizmu z motywami romańskimi, gotyckimi i barokowymi. Jej historia i wyposażenie odzwierciedlają prace wykonane w pierwszej połowie XX wieku.
Jak powstała ta bazylika?
Jezuici osiedlili się na tym terenie w 1868 roku. Dwa lata później wzniesiono prowizoryczną kaplicę; budynek przebudowano i powiększono, a kaplica służyła wiernym przez kilka dekad. Początkowa kaplica miała łukowe arkady, marmurową posadzkę i ołtarze z obrazami Antoniego Reichenberga.
W 1903 roku podjęto decyzję o budowie nowej, reprezentacyjnej świątyni. Kamień węgielny poświęcił 1 listopada 1909 roku sufragan krakowski Anatol Nowak; prace budowlane trwały do 1912 roku, a wyposażanie i dekorowanie przeciągnęło się z powodu działań wojennych.
Kościół poświęcono 29 maja 1921 roku — konsekracji dokonał biskup Anatol Nowak w obecności 24 innych biskupów. W 1960 roku papież Jan XXIII nadał świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Wpis do rejestru zabytków nastąpił w 1966 roku, a kaplicę adoracji Najświętszego Sakramentu poświęcił 29 października 1960 roku biskup Karol Wojtyła.
Jak wygląda architektura zewnętrzna?
Bryła łączy modernistyczne rozwiązania z odniesieniami do dawnych styli. Elewacje zbudowano z czerwonej cegły, a obramowania okien i detale wykonano ze szarego kamienia. Charakterystyczna jest wysoka wieża o wysokości 68 metrów, jedna z najwyższych w Krakowie.
Nad głównym portalem pod wieżą znajduje się mozaika "Przebicie boku Chrystusa" zaprojektowana przez Jana Bukowskiego. Dunikowski zaprojektował też rzeźby zdobiące fasadę; postać Chrystusa wyrzeźbił Karol Hukan, a boczne figury odlano w 1913 roku z ołowiu. Przed świątynią stoi pomnik architekta Franciszka Mączyńskiego z 1912 roku — autorem jest Xawery Dunikowski, a odlew brązowy podarowano jezuitom w 1953 roku.
Co widoczne jest we wnętrzu i w wyposażeniu?
Wnętrze ma układ trójnawowy. Sklepienia wykonano z żelbetu — jako pierwsze tego typu w Krakowie — a posadzka nawiązuje do wzorów kościołów starochrześcijańskich. Polichromię sklepień sporządził Jan Bukowski w latach 1914–1918. Do nawy głównej w 1922 roku wprowadzono mozaiki projektu Leonarda Strojnowskiego, a fryz mozaikowy w prezbiterium zaprojektował Piotr Stachiewicz i wykonała firma Angelo Gianese w Wenecji; mozaika ma 30 metrów długości i przedstawia hołd złożony Chrystusowi przez świętych i błogosławionych polskich, prowadzonych przez św. Stanisława oraz naród polski prowadzony przez królową Jadwigę i Władysława Jagiełłę. Główny ołtarz powstał w latach 1915–1920 według projektu Franciszka Mączyńskiego. W sześciu ołtarzach bocznych znajdują się stiukowe rzeźby Karola Hukana z okresu 1920–1930; Ołtarz Matki Boskiej Anielskiej uznawany jest za jedno z cenniejszych dzieł sakralnych międzywojennej Polski. Organy pochodzą z 1928 roku z firmy braci Riegerów (opus 2317), mają 47 głosów, trakturę elektryczną i zachowują romantyczny charakter brzmieniowy; instrument był remontowany wielokrotnie, ostatnio w 2007 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: Mikołaja Kopernika 26, 31-501 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 6:00–19:00, pn–sob 6:00–12:00, pn–sob 14:00–19:00
- Telefon: +48126293414
- Strona internetowa: bazylika.jezuici.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (1 025 opinii)
