Sobota, 17 października Imieniny: Małgorzata, Wiktor, Ignacy
Teraz Sobota, 17 października 2026
Znani z miasta

Marian Albiński — polonista, pedagog i literaturoznawca

• Sylwia Stępień • 3 min czytania

Marian Albiński
Fot. Niegodzisie · „Marian Albiński, Bolesław Albiński, Apolonia Albińska (grób)” · licencja CC BY 4.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Marian Włodzimierz Albiński (ps. Ajaks; 25 marca 1892 Kraków – 21 kwietnia 1978 Warszawa) był polskim polonistą, pedagogiem i literaturoznawcą znanym z zastosowania psychoanalizy w badaniach literackich. Pełnił też funkcje krytyka literackiego i dziennikarza, był majorem Wojska Polskiego oraz działaczem społecznym związanym z Wawrem.

Dane osobowe
Pełne nazwiskoMarian Włodzimierz Albiński
PseudonimAjaks
Data urodzenia25 marca 1892
Miejsce urodzeniaKraków
Data śmierci21 kwietnia 1978
Miejsce śmierciWarszawa
Zawód / rolepolonista, pedagog, literaturoznawca, krytyk, dziennikarz, działacz
Wykształcenie i stopień
StudiaWydział Filozoficzny, Uniwersytet Jagielloński (1910/11–1913/14)
Doktorat1922, Uniwersytet Warszawski
Stopień wojskowymajor Wojska Polskiego
Działalność i odznaczenia
Regionalniedziałacz związany z Wawrem
OdznaczeniaKrzyż Niepodległości

Marian Albiński łączył pracę naukową z działalnością wojskową i społeczną. Zajmował się analizą literacką z użyciem metod psychoanalitycznych, redagował czasopisma i angażował się w życie lokalne Wawra.

Życiorys i służba wojskowa

Urodził się jako syn Stanisława Albińskiego, mierniczego. Uczęszczał do IV Gimnazjum w Krakowie, a potem do Gimnazjum im. Sobieskiego. W latach 1910/1911–1913/1914 studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego i otrzymał nagrodę Akademii Umiejętności w Krakowie.

W okresie przed I wojną światową działał w Polskich Drużynach Strzeleckich w Wiedniu i Krakowie. Po wybuchu wojny wyruszył na front z I Brygadą Legionów Polskich. Po zajęciu Kielc współpracował przy redakcji „Dziennika Urzędowego Komisariatu Wojsk Polskich w Kielcach”. W 1917 roku został powołany do Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu w Warszawie. W dwudziestoleciu międzywojennym zajmował stanowiska w resortach wojskowych, w tym w Wydziale Indywidualizacji Żołnierza w Ministerstwie Spraw Wojskowych oraz kierował referatem oświatowo-kulturalnym w Dowództwie Okręgu Korpusu nr 1 w Warszawie.

Nauka, tłumaczenia i zainteresowania badawcze

W swojej pracy badawczej łączył literaturoznawstwo z psychoanalizą. Opublikował teksty poświęcone analizie psychologicznej postaci literackich i możliwościom pedagogicznego zastosowania psychoanalizy. Współpracował z czasopismami naukowymi i wojskowymi, m.in. z „Polską Zbrojną”.

W 1924 roku wspólnie z Ludwikiem Jekelsem przetłumaczył Trzy rozprawy z teorii seksualnej Freuda. Do ważniejszych tematów jego prac należały badania nad twórczością Stanisława Wyspiańskiego oraz prace o wychowaniu i psychologii wojskowej.

Przykładowe publikacje Mariana Albińskiego to:

  • „Józef Korzeniowski jako pisarz dramatyczny”, 1912
  • „Wstęp do badań estetycznych nad powieścią polską”, 1914
  • „Symbole niewoli i zmartwychwstania narodu w twórczości Stanisława Wyspiańskiego”, 1916
  • „O pedagogicznem zastosowaniu psychoanalizy”, 1930
  • „Wojsko – szkołą charakterów”, Warszawa 1927

Działalność społeczna i związki z Wawrem

W latach 1937–1939 wydawał i redagował regionalny miesięcznik historyczno-społeczny „Na Straży”. Należał do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Podczas II wojny światowej, razem ze Stanisławem Krupką, zorganizował w Wawrze szkołę zawodową, która równocześnie działała jako zakonspirowana szkoła ogólnokształcąca.

Od listopada 1943 roku pełnił funkcję kustosza Regionalnego Muzeum Pamiątek w Wawrze. Zmarł 21 kwietnia 1978 w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu w Marysinie Wawerskim.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Marian Albiński?
Marian Albiński urodził się 25 marca 1892 w Krakowie.
Jakie były główne obszary badań Mariana Albińskiego?
Zajmował się literaturoznawstwem, pedagogiką oraz zastosowaniem psychoanalizy w badaniach literackich.
Czy Marian Albiński pełnił funkcje wojskowe?
Tak. Służył w I Brygadzie Legionów Polskich i osiągnął stopień majora Wojska Polskiego; pracował też w wydziałach oświatowo-kulturalnych resortu wojskowego.
Gdzie został pochowany Marian Albiński?
Został pochowany na cmentarzu w Marysinie Wawerskim.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Sylwia Stępień

Nazywam się Sylwia Stępień i w redakcji wavelo.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Krakowem: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również