Wtorek, 17 listopada Imieniny: Elżbieta, Grzegorz, Salomea
Teraz Wtorek, 17 listopada 2026
Znani z miasta

Władysław Anczyc — muzykolog i ofiara zbrodni katyńskiej

• Sylwia Stępień • 3 min czytania

Władysław Anczyc

Władysław Marceli Anczyc (ur. 17 października 1894 w Krakowie, zm. kwiecień 1940 w Charkowie) był polskim muzykologiem, współwłaścicielem drukarni, taternikiem i kapitanem Wojska Polskiego. Zginął w sowieckiej zbrodni katyńskiej po internowaniu w obozie w Starobielsku.

Dane podstawowe
Urodzenie17 października 1894, Kraków
Śmierćkwiecień 1940, Charków
Zawód / rolewspółwłaściciel drukarni; filolog; muzykolog; pianista; geolog; taternik; działacz sportowy
Wykształcenie
Studiapolonistyka, Uniwersytet Jagielloński; studia muzyczne w Konserwatorium Tow. Muzycznego
Szkoły zawodoweszkoła drukarska w Lipsku; austriacka szkoła oficerska
Służba wojskowa
Armiaarmia austro-węgierska (1914–1918); Wojsko Polskie (od 1918)
Stopieńkapitan (starszeństwo od 1 IV 1920); mianowanie na majora pośmiertnie w 2007
Odznaczenia i upamiętnienie
OdznaczeniaBrązowy Medal Zasługi Wojskowej na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej z mieczami (Austro‑Węgry); Krzyż Wojskowy Karola (Austro‑Węgry)
UpamiętnienieDąb Pamięci w Getafe (Hiszpania); płyta pamiątkowa na grobowcu rodzinnym, Cmentarz Rakowicki

Władysław Anczyc łączył działalność naukową i zawodową z aktywnością sportową oraz służbą wojskową. Zyskał stopień doktora muzykologii, zarządzał rodzinną drukarnią i uczestniczył w wyprawach taternickich przed II wojną światową.

Życiorys i wykształcenie

Urodził się w krakowskiej rodzinie związanej z drukarstwem i kulturą; był wnukiem Władysława Ludwika Anczyca oraz synem Wacława Zygmunta i Walerii z Heggenbergerów. Ukończył polonistykę na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz studia muzyczne, między innymi w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego pod kierunkiem Władysława Żeleńskiego. Kształcił się również w lipskiej szkole drukarskiej.

W 1920 uzyskał stopień doktora muzykologii. W latach 1924–1926 był zatrudniony w Bibliotece Jagiellońskiej. Po śmierci ojca przejął i zarządzał drukarnią rodziną w latach 1938–1939.

Jak wyglądała jego działalność sportowa w Tatrach?

Był aktywny w środowisku akademickim i górskim; w 1928 pełnił funkcję wiceprezesa Sekcji Taternickiej AZS w Krakowie i trenował w sekcji wioślarskiej tego klubu. W 1930 brał udział w I wejściu północno‑wschodnią granią Małego Młynarza.

W 1935 wraz ze Stanisławem Krystynem Zarembą dokonał II wejścia na Basztową Przełęcz od Doliny Mięguszowieckiej, przy okazji rewidując ocenę trudności wcześniejszego przejścia z 1905 roku.

Służba wojskowa, niewola i śmierć

W latach I wojny światowej służył w armii austro‑węgierskiej; został mianowany podporucznikiem rezerwy artylerii fortecznej z dniem 1 stycznia 1916 i do 1918 był przydzielony do pułku artylerii fortecznej nr 2. Do Wojska Polskiego wstąpił w 1918 i uczestniczył w działaniach na froncie wschodnim, w tym w obronie Lwowa, gdzie został ranny w 1919. Otrzymał awans do stopnia kapitana ze starszeństwem od 1 kwietnia 1920 i został przydzielony do Okręgu Korpusu Nr V.

Podczas kampanii wrześniowej 1939 został zmobilizowany. Po agresji ZSRR na Polskę trafił do sowieckiej niewoli i przebywał w obozie w Starobielsku. W kwietniu 1940 został zamordowany w Charkowie na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Figuruję na Liście Starobielskiej NKWD pod pozycją 17. Ofiary chowano w bezimiennych mogiłach w Piatichatkach; od 17 czerwca 2000 w tym miejscu znajduje się Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. W 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora; awans ogłoszono 9 listopada 2007 podczas uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Najczęstsze pytania

Kim był Władysław Anczyc?
Był polskim muzykologiem, współwłaścicielem drukarni, pianistą, geologiem, taternikiem i kapitanem Wojska Polskiego. Zginął w Charkowie w kwietniu 1940 jako ofiara zbrodni katyńskiej.
Jakie stanowiska zajmował w środowisku taternickim?
W 1928 był wiceprezesem Sekcji Taternickiej AZS w Krakowie. Brał udział w istotnych przejściach w Tatrach w 1930 i 1935, w tym w rewizji trudności przejścia na Basztową Przełęcz.
Gdzie służył wojskowo i jaki otrzymał stopień?
Służył najpierw w armii austro‑węgierskiej podczas I wojny światowej, później w Wojsku Polskim od 1918. Osiągnął stopień kapitana ze starszeństwem od 1 kwietnia 1920; w 2007 otrzymał pośmiertny awans na majora.
W jaki sposób upamiętniono Władysława Anczyca?
Zasadzenie Dębu Pamięci przy Domu Polskim w Getafe i płyta pamięciowa na grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim przypominają o jego życiu. Jego nazwisko figuruje na Liście Starobielskiej NKWD.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Sylwia Stępień

Nazywam się Sylwia Stępień i w redakcji wavelo.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Krakowem: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również