Sobota, 17 października Imieniny: Małgorzata, Wiktor, Ignacy
Teraz Sobota, 17 października 2026
Przewodnik

Muzeum Geologiczne ING PAN w Krakowie — zbiory i wystawa

• Filip Krawczyk • 3 min czytania

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN
Fot. Delimata · „Muzeum Geologiczne PAN w Krakowie” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Muzeum Geologiczne działa przy krakowskim ośrodku Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk. W zasobach znajduje się między innymi największa w Polsce kolekcja meteorytów.

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN to placówka naukowo‑muzealna mieszcząca się w krakowskim ośrodku badawczym tej instytucji. Zbiory muzealne obejmują kolekcje dokumentalne, porównawcze i dydaktyczne oraz rozbudowaną kolekcję meteorytów.

Historia

Zbiory geologiczne zaczęto gromadzić w 1865 roku pod auspicjami Komisji Fizjograficznej przy Towarzystwie Naukowym Krakowskim. Później opiekę nad nimi przejmował Dział Geologiczny Akademii Umiejętności, a od 1921 roku zbiory wchodziły w skład Muzeum Przyrodniczego Polskiej Akademii Umiejętności. Po utworzeniu Polskiej Akademii Nauk w 1954 roku część kolekcji trafiła do Pracowni Geologiczno‑Stratygraficznej, z której powstała dzisiejsza placówka muzealna.

Siedziba

Muzeum zajmuje pomieszczenia znajdujące się w historycznym kompleksie budynków, które od początku XVII wieku były zabudowaniami klasztoru i kościoła św. Michała zakonu karmelitów bosych. Po przeniesieniu zakonników pod koniec XVIII wieku obiekty przekształcono m.in. na więzienie, a w XIX wieku część zabudowań zaadaptowano na siedzibę sądu karnego.

W budynku, gdzie mieści się muzeum, w 1880 roku odbył się jeden z pierwszych masowych procesów socjalistów polskich; głównym oskarżonym był Ludwik Waryński, o czym informuje wmurowana tablica. Po II wojnie światowej część pomieszczeń zajmował Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. W latach 60. XX wieku w obrębie dawnych zabudowań klasztornych wzniesiono budynek, który stał się siedzibą geologicznej placówki badawczo‑muzealnej PAN. W piwnicach zachowały się fragmenty murów wczesnośredniowiecznych obwarowań osady Okołu.

Zbiory

Zbiory muzeum uporządkowano w kolekcje: występują tam 132 kolekcje dokumentalne, 72 kolekcje porównawcze oraz 2 kolekcje dydaktyczne. Placówka posiada także rozbudowaną kolekcję meteorytów — w zbiorach znajduje się 333 okazy, co czyni ją największą taką kolekcją w Polsce.

Wśród cenniejszych eksponatów wymieniana jest wielka szczotka kryształów halitu z kryształami do 10 cm, pozyskana w 1901 roku z Grot Kryształowych w Wieliczce.

Co obejmuje wystawa stała?

Wystawa stała nosi tytuł „Budowa geologiczna obszaru krakowskiego” i przygotowano ją pod kierunkiem prof. Ryszarda Gradzińskiego. Tematem ekspozycji jest geologia okolic Krakowa położonych na północ od Karpat. Wystawa składa się z trzech części uzupełniających się nawzajem:

stratygraficzno‑litologiczna; paleontologiczna; część poświęcona tektonice, rzeźbie i historii poznania budowy geologicznej obszaru. Muzeum prezentuje zbiory w ramach wystawy stałej oraz organizuje wystawy czasowe.

Udział w imprezach popularyzatorskich

Od 2007 roku muzeum bierze udział w corocznej Nocy Muzeów. Placówka uczestniczy też w jesiennych Dniach Otwartych Drzwi Muzeów Krakowskich, imprezie organizowanej z inicjatywy Stałej Konferencji Dyrektorów Muzeów Krakowskich we współpracy z Urzędem Miasta Krakowa.

Muzeum działa w ramach krakowskiego ośrodka Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Jak powstały zbiory muzeum?
Pierwsze zbiory zaczęto gromadzić w 1865 roku przy Komisji Fizjograficznej Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. Następnie opiekę nad kolekcjami sprawował Dział Geologiczny Akademii Umiejętności, a od 1921 roku zbiory były częścią Muzeum Przyrodniczego PAU. Po 1954 roku część zasobów trafiła do Pracowni Geologiczno‑Stratygraficznej PAN, z której rozwinęła się obecna placówka.
Jakie zbiory wyróżniają muzeum?
Muzeum posiada największą w Polsce kolekcję meteorytów — <strong>333 okazy</strong>. W zasobach są też kolekcje dokumentalne, kolekcje porównawcze oraz zbiory dydaktyczne. Jednym z cennych okazów jest szczotka kryształów halitu z Grot Kryształowych w Wieliczce, pozyskana w 1901 roku.
Co obejmuje wystawa stała muzeum?
Wystawa stała nosi tytuł „Budowa geologiczna obszaru krakowskiego” i omawia geologię okolic Krakowa na północ od Karpat. Ekspozycja składa się z części stratygraficzno‑litologicznej, paleontologicznej oraz działu poświęconego tektonice, rzeźbie i historii poznania budowy geologicznej obszaru.
Czym zajmuje się Państwowy Instytut Geologiczny?
To pytanie dotyczy innej instytucji. W opisie znajduje się Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk — muzeum mieści się w jego krakowskim ośrodku badawczym. Informacje o Państwowym Instytucie Geologicznym nie występują w przekazanych faktach.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Filip Krawczyk

Nazywam się Filip Krawczyk i w redakcji wavelo.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia w Krakowie i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również