Skałki Twardowskiego to nieczynny kamieniołom wapienia położony na wzniesieniu Krzemionki Zakrzowskie, w granicach Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Wyrobisko zajmuje północno-zachodni fragment wzniesienia, po wschodniej stronie ul. Tynieckiej i na północ od betonowego ogrodzenia jednostki wojskowej. Obecnie teren tworzy część Uroczyska Skałki Twardowskiego, przez które prowadzą ścieżki turystyki pieszej i rowerowej.
Gdzie dokładnie leżą Skałki Twardowskiego?
Wyrobisko mieści się w północno-zachodniej części wzniesienia Krzemionki Zakrzowskie. Granicę od strony zachodniej wyznacza ulica Tyniecka, a od południa betonowe ogrodzenie jednostki wojskowej. Większa część kamieniołomu została po zaprzestaniu eksploatacji porośnięta lasem.
Jak wyglądała historia wydobycia wapienia?
Na Krzemionkach Zakrzowskich wapienie wydobywano od wielu wieków w kilku punktach. Obok Skałek Twardowskiego funkcjonowały mniejsze i większe łomy, między innymi Łom Bergera, Kapelanka oraz Zakrzówek — dwa ostatnie należały do największych. Wydobyty surowiec służył przede wszystkim do budowy dróg i domów. W drugiej połowie XIX wieku wapienie z kamieniołomów regionu wykorzystano też przy budowie umocnień Twierdzy Kraków.
Występowały okresowe podtopienia wyrobisk, jednak ich użyteczność wynikała z dobrej jakości surowca i łatwego dostępu, które przeważały nad problemami związanymi z wodą.
Co widać na miejscu?
Po zaprzestaniu eksploatacji większość wyrobiska zarosła lasem, choć wciąż widoczne są niewielkie polanki i odsłonięcia skalne. W lesie, równolegle do ul. Tynieckiej, biegnie mur skalny o wysokości dochodzącej do 20 m. Drugi, krótszy i niższy mur skalny znajduje się równolegle do północno-zachodniego ogrodzenia jednostki wojskowej. Poza tym na terenie dawnego kamieniołomu rozrzucone są liczne skałki i odsłonięcia.
Na obszarze Skałek Twardowskiego znajdują się liczne jaskinie i schroniska, w tym: Jaskinia Jasna, Jaskinia Niska, Jaskinia pod Nyżą, Jaskinia Twardowskiego, Jaskinia Wywiew, Jaskinia z Kulkami oraz Okienko Zbójnickie. Największa z nich to Jaskinia Twardowskiego — do 2019 roku grotołazi przebadali w niej korytarze o łącznej długości około 500 m.
Jak zbudowane są skały w kamieniołomie?
Wapienie występujące w kamieniołomie pochodzą z jury późnej. Ich najwyższe partie są silnie porowate i zawierają epigenetyczne krzemienie o nieregularnym kształcie. Krzemienie występują zarówno jako gniazda, jak i naskorupienia na powierzchniach pęknięć lub na powierzchniach abrazyjnych.
Te krzemienne wtrącenia nie wiążą się z jedną określoną strukturą wapienną; najczęściej pojawiają się w strefach uskokowych, w przystropowych partiach osadów jurajskich. Powstały w trzeciorzędzie podczas ruchów górotwórczych, które ukształtowały obecny zrąb Zakrzówka. W strefach uskokowych prawdopodobnie płynęły wody termiczne, z których wytrącała się krzemionka.
Do 2019 roku grotołazi przebadali w Jaskini Twardowskiego około 500 m korytarzy.
Informacje praktyczne
- Adres: 30-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 986 opinii)
