Plac Jana Matejki znajduje się na Kleparzu, zabytkowej zabudowie miejskiej przylegającej do obrębu Starego Miasta. Teren ten w średniowieczu stanowił wschodnią część rynku kleparskiego, gdzie stały ratusz i jatki; obszar pełnił też funkcję przedpola Barbakanu.
Jak kształtowała się historia placu?
Rynek kleparski powstał prawdopodobnie w XIV wieku. W XVIII wieku Kleparz nadal był odrębną jednostką miejską; do Krakowa został przyłączony w 1791 roku. Pod koniec XIX wieku nastąpił podział dawnego rynku, a w jego środkowej części wzniesiono główny gmach Akademii Sztuk Pięknych i miejską szkołę.
W miejscu dawnego ratusza kleparskiego wzniesiono gmach Dyrekcji Kolei, który tworzy dziś zachodnią pierzeję placu. Nazwa placu zmieniła się w 1882 roku, po nadaniu Janowi Matejce honorowego obywatelstwa Krakowa.
Co stoi i co upamiętnia pomnik na placu?
W 1910 roku z okazji 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem wzniesiono na placu pomnik Grunwaldzki według projektu Antoniego Wiwulskiego; finansowanie przedsięwzięcia zapewnił Ignacy Paderewski. Pomnik został zniszczony w czasie niemieckiej okupacji, a w 1976 roku przeprowadzono jego rekonstrukcję.
Przed pomnikiem znajduje się marmurowa płyta Grobu Nieznanego Żołnierza. W północno‑wschodnim narożniku placu stoi kościół św. Floriana pochodzący z XII wieku, wielokrotnie przebudowywany; od jego strony zaczynała się tzw. "Droga Królewska" prowadząca na Wawel.
Jakie budynki tworzą zabudowę placu?
Przy placu znajdują się reprezentacyjne gmachy z różnych okresów, w tym bankowe instytucje, kamienice czynszowe oraz siedziby instytucji kulturalnych. Do ważniejszych należą:
- Gmach Narodowego Banku Polskiego — projekt Kazimierz Wyczyński i Teodor Hoffmann, 1921.
- Kamienica czynszowa Fabryki Porcelany w Ćmielowie — projekt Fryderyk Tadanier, 1938.
- Kamienica czynszowa zaprojektowana przez Jozue Oberleder, 1918.
- Kamienica czynszowa zaprojektowana przez Tadeusza Praussa, 1910.
- Hotel Matejko (wcześniej kamienica czynszowa) — projekt Aleksander Biborski, 1909.
- Szkoła miejska — projekt Maciej Moraczewski, 1877.
- Gmach Dyrekcji Kolei — projekt przysłany z Wiednia, 1888.
- Gmach główny Akademii Sztuk Pięknych — projekt Maciej Moraczewski, 1877.
Informacje praktyczne
- Adres: plac Jana Matejki, 30-962 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (2 481 opinii)
