W Krakowie otwarto przestrzenie uczelni teatralnej, w których od 1946 roku kształcono aktorów i reżyserów. Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego działa dziś w trzech miastach i łączy pamięć o dawnych mistrzach z działalnością sceny akademickiej. W 2026 roku uczelnia obchodzi osiemdziesiątą rocznicę powstania, a jubileusz zaplanowano na 17 października.
Skąd wzięła się Akademia?
Uczelnia powstała 17 października 1946 roku poprzez połączenie trzech niezależnych studiów aktorskich. Wśród pierwotnych jednostek były studia przy Starym Teatrze i przy Teatrze im. Juliusza Słowackiego oraz Studia Dramatyczne Iwo Galla. Pierwszym rektorem został Juliusz Osterwa. W 1949 roku placówka zaczęła funkcjonować pod nazwą Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, a od kilku lat używana jest nazwa Akademia Sztuk Teatralnych i nosi patronat Stanisława Wyspiańskiego.
Jak wygląda obecna struktura i przestrzeń uczelni?
W Krakowie mieszczą się Wydział Aktorski oraz Wydział Reżyserii i Dramaturgii. Dodatkowe wydziały działają we Wrocławiu i w Bytomiu — odpowiednio: Wydział Aktorski i Wydział Lalkarski oraz Wydział Teatru Tańca. Na pięciu wydziałach uczy się około pięćset studentek i studentów. W siedzibie krakowskiej wyróżniają się dwa miejsca sceniczne: Duża Scena im. Stanisława Wyspiańskiego i Mała Scena im. Jerzego Treli, a także wewnętrzne patio i dawne podcienia przy ulicy Piłsudskiego, które często goszczą studentów przy próbach i spotkaniach.
Dlaczego rekrutacja była rekordowa i jak wyglądają egzaminy?
Na Wydziale Aktorskim w 2026 roku liczba chętnych przekroczyła tysiąc — zgłoszono ponad 1300 kandydatów na trzydzieści miejsc, co daje średnio ponad czterdzieści pięć kandydatów na jedno miejsce. Egzaminy trwają ponad trzy tygodnie i mają formę sprawdzianu umiejętności, nie przypominają castingów telewizyjnych. Kandydaci przygotowują trzy teksty klasyczne i trzy współczesne, śpiewają piosenki oraz wykonują zadania na wyobraźnię. Komisje oceniają zdolność interpretacyjną, ruchową i intencjonalną, a także odporność psychologiczną konieczną w zawodzie aktora.
Co zaplanowano na 80-lecie?
Główne obchody przypadają na 17 października 2026 roku. Na jubileuszowej scenie zaplanowano widowisko inspirowane poematem Juliana Tuwima "Kwiaty polskie", a w wydarzeniu wezmą udział znane absolwentki i znani absolwenci uczelni. W programie znalazły się nazwiska takich artystów jak Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Anna Polony, Magdalena Cielecka, Tomasz Kot, Maciej Stuhr i inni. Zjazd absolwentów ma połączyć wspomnienia z prezentacją aktualnej działalności akademii.
Jubileuszowy program obejmuje spektakle, spotkania i występy absolwentów; datą punktową obchodów jest 17 października 2026.
