| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Józef Adamus |
| Urodzenie | 12 marca 1896, Kraków |
| Zgon | 19 czerwca 1962, Łódź |
| Wykształcenie i stopnie | |
| Studia | Prawo w Wiedniu (1915–1916), Uniwersytet Lwowski (do 1920) |
| Doktorat | 1927, Uniwersytet Lwowski — praca: Zastaw w prawie litewskim w XV i XVI wieku |
| Habilitacja | Uniwersytet wileński |
| Zawód i funkcje | |
| Zawód | historiograf, historyk państwa i prawa |
| Uczelnie i instytucje | Uniwersytet Lwowski; Archiwum Miasta Wilna; Uniwersytet Łódzki; Biblioteka WSP w Łodzi; Instytuty PAN |
| Członkostwo | Towarzystwo Naukowe Warszawskie (czł. korespondent 1936), Towarzystwo Nauk we Lwowie, Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie |
Jan Józef Adamus był polskim badaczem specjalizującym się w historii państwa i prawa. Pracował w środowiskach akademickich we Lwowie, Wilnie i Łodzi oraz kierował archiwami i muzeami związanymi z polskimi siłami zbrojnymi podczas II wojny światowej.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w Krakowie jako syn Antoniego, profesora Seminarium Nauczycielskiego w Stanisławowie, oraz Franciszki z domu Połącarz. Skończył gimnazjum w Stanisławowie, a następnie studiował prawo w Wiedniu w latach 1915–1916, a potem na Uniwersytecie Lwowskim do 1920 roku. Doktorat obronił w 1927 roku pod kierunkiem Przemysława Romana Dąbkowskiego.
Pełnił służbę w Wojskowym Sądzie Okręgowym Nr V w Krakowie. 19 marca 1928 prezydent RP nadał mu stopień kapitana z mocą od 1 stycznia 1928 i 2. lokatą w korpusie oficerów sądowych. 28 lutego 1930 został przeniesiony w stan spoczynku.
Praca naukowa i zawodowa
Do 1933 był związany z Uniwersytetem Lwowskim jako starszy asystent Katedry Dawnego Prawa Polskiego. W 1933 przeniósł się do Wilna, gdzie kierował Archiwum Miasta i jednocześnie był docentem w Katedrze Historii Prawa Polskiego, na tej uczelni uzyskał habilitację.
W 1940 został aresztowany przez NKWD i zesłany na terytorium Uzbeckiej SRR. Podczas wojny przez pewien czas przebywał w Jerozolimie i kierował Archiwum Armii Polskiej na Wschodzie. W 1944 osiadł w Szkocji; kierował tam Archiwum i Muzeum Polskich Sił Zbrojnych oraz wykładał historię ustroju Polski w Polskim Wydziale Prawa na uniwersytecie w Oksfordzie. W 1947 powrócił do Polski i podjął pracę na Uniwersytecie Łódzkim.
W Łodzi był docentem w Katedrze Historii Prawa Polskiego, od 1954 profesorem nadzwyczajnym i kierował Katedrą Powszechnej Historii Państwa i Prawa. W 1959 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1949–1951 kierował Biblioteką Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi. Był także związany z Instytutem Nauk Prawnych PAN (do 1961) oraz z Instytutem Historii PAN (od 1961). Zmarł w 1962 i został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.
Jakie były główne tematy badań?
Badania Adamusa koncentrowały się na historii prawa i państwa, zarówno polskiego, jak i litewskiego. Zajmował się także historią prawa karnego i historiografią dziejów państwa i prawa. W swojej pracy obalił tezę Anatola Lewickiego o inkorporacji Litwy do Polski bezpośrednio po unii krewskiej.
Badał dorobek Oswalda Balzera i poświęcał szczególną uwagę jego teoriom o prawie następstwa tronu w czasach piastowskich. Wysunął tezę, że Polska Piastów nie znała czystej dziedziczności tronu, a krąg elektorów ograniczał się do członków dynastii.
Wybrane prace
Poniżej najważniejsze publikacje Jana Adamusa:
- Z zagadnień prawa litewskiego (1926)
- Kodeks dyplomatyczny Litwy (1930)
- Państwo litewskie w latach 1386-1398 (1932)
- Najnowsza literatura o akcie krewskim (1938)
- O monarchii Gallowej (1952)
- Metoda prawnicza w historii (1956)
- Polska teoria rodowa (1958)
- Problemy absolutyzmu piastowskiego (1958)
- Monarchizm i republikanizm w syntezie dziejów Polski (1961)
