środa, 4 listopada Imieniny: Karol, Olgierd, Emeryk
Teraz środa, 4 listopada 2026
Znani z miasta

Tadeusz Alf-Tarczyński — pułkownik i działacz niepodległościowy

• Sylwia Stępień • 4 min czytania

Tadeusz Alf-Tarczyński
Fot. Unknown authorUnknown author · „Por. Tadeusz Alf-Tarczyński” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Tadeusz Władysław Alf-Tarczyński (1889–1985) był pułkownikiem piechoty Wojska Polskiego, działaczem niepodległościowym i publicystą. Był kawalerem Orderu Virtuti Militari, a w 1964 otrzymał nominację na generała brygady.

Dane podstawowe
Urodzenie5 października 1889, Kraków
Śmierć26 stycznia 1985, Londyn
Zawód / rolaoficer, działacz niepodległościowy, pisarz, publicysta
Stopniepułkownik piechoty; mianowany generałem brygady (1964)
Znane odznaczeniaKrzyż Srebrny Virtuti Militari, Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Rodzina
MałżeństwoStanisława z Manaczyńskich (od 21 lutego 1914)

Tadeusz Alf-Tarczyński był zawodowym oficerem, który rozpoczął działalność w polskich organizacjach paramilitarnych przed I wojną światową, służył w Legionach, a następnie w Wojsku Polskim II Rzeczypospolitej. Po II wojnie światowej aktywnie działał na emigracji w Londynie jako publicysta i współzałożyciel Instytutu Józefa Piłsudskiego.

Życiorys i wczesna działalność niepodległościowa

Ukończył Akademię Handlową w Krakowie. W 1910 wstąpił do Związku Towarzystw "Sokół" i do II Polskiej Drużyny Strzeleckiej w Krakowie, gdzie został oficerem i komendantem. Odbył kurs wyższy Związku Walki Czynnej i znalazł się w gronie 66 uczestników odznaczonych przez Józefa Piłsudskiego znakiem oficerskim — "Parasol".

Od sierpnia 1914 służył w I Brygadzie Legionów Polskich, dowodził kompanią w 5 pułku piechoty Legionów. 2 lipca 1915 otrzymał nominację na podporucznika. W lipcu 1916 został adiutantem V batalionu. Podczas bitwy pod Kostiuchnówką został ranny i trafił do niewoli rosyjskiej, z której uciekł i przedostał się do I Korpusu Polskiego w Rosji. Po rozbrojeniu Korpusu przeszedł przez front niemiecki do Warszawy.

Służba wojskowa w II Rzeczypospolitej i w czasie wojny 1920

Po powrocie do kraju pełnił funkcje szkoleniowe i sztabowe. Był wykładowcą i dowódcą batalionu w Szkole Podchorążych w Komorowie. 2 stycznia 1920 rozpoczął studia w Wojennej Szkole Sztabu Generalnego, a w kwietniu 1920 odbył praktykę sztabową na froncie. W wojnie z bolszewikami był adiutantem sztabowym X Brygady Piechoty, a następnie szefem sztabu 5 Dywizji Piechoty.

Po ukończeniu kursów został oficerem Sztabu Generalnego i objął stanowisko szefa sztabu 11 Dywizji Piechoty w Stanisławowie. 3 maja 1922 zweryfikowano go w stopniu majora z pierwszeństwem z 1 czerwca 1919. Był adiutantem Józefa Piłsudskiego w okresie jego pobytu w Sulejówku do 1926 roku, a później pełnił służbę w Oddziale IV Sztabu Generalnego.

Stanowiska dowódcze i funkcje w międzywojniu

1 grudnia 1924 awansował na podpułkownika, a w okresie 1928–1932 dowodził 18 pułkiem piechoty w Skierniewicach. 24 grudnia 1929 otrzymał awans na pułkownika ze starszeństwem od 1 stycznia 1930. W latach 1932–1935 służył jako szef sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi, a następnie był dowódcą piechoty dywizyjnej 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty w Gnieźnie.

Przed wybuchem II wojny światowej pełnił funkcję zastępcy dowódcy Dowództwa Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie. W Lublinie kierował także pracami regionalnymi Związku Harcerstwa Polskiego jako przewodniczący zarządu okręgu.

Losy w czasie II wojny światowej i służba na Zachodzie

Po kampanii wrześniowej przedostał się do Francji i przebywał do czerwca 1940 w Ośrodku Oficerskim w Cerizay. Po ewakuacji znalazł się w Wielkiej Brytanii; od 14 sierpnia 1940 przebywał w Stacji Zbornej Oficerów w Rothesay. W styczniu 1942 został przeniesiony w stan nieczynny.

W listopadzie 1943 pełnił funkcję zastępcy komendanta kursów i wykładowcy w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Cowdenbeath, służąc tam do 1946 roku. Po wojnie pozostał na emigracji, gdzie angażował się w działalność środowisk polskich w Wielkiej Brytanii.

Działalność na emigracji, praca publicystyczna i twórczość

Był współzałożycielem i wieloletnim prezesem Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie. Jako publicysta pisał na łamach tygodników „Orzeł Biały” i „Tygodnik Polski” w Londynie. Zajmował się tematyką historyczną i humanistyczną, z zamiłowaniem do epoki włoskiego renesansu.

W 1969 Polska Fundacja Kulturalna w Londynie wydała jego książkę o życiu malarza Filippo Lippi zatytułowaną Włosiennica na jedwabiu. W 1979 to samo wydawnictwo opublikowało jego Wspomnienia oficera Pierwszej Brygady. Podpisał List 59, protestujący przeciw zmianom w konstytucji PRL.

Ordery i odznaczenia

Był odznaczony między innymi Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (nr 5230, 28 lutego 1922), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2 kwietnia 1979) oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1974). Otrzymał także Krzyż Niepodległości, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski i czterokrotnie Krzyż Walecznych.

Dodatkowe odznaczenia to m.in. Złoty Krzyż Zasługi, Medale: Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921, Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości oraz medale za długoletnią służbę. Wśród wyróżnień miał również znak oficerski "Parasol".

Śmierć i pochówek

Zmarł 26 stycznia 1985 w Londynie. Urna z jego prochami została złożona 21 września 1985 na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera X-13-13).

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Tadeusz Alf-Tarczyński?
Urodził się 5 października 1889 w Krakowie.
Za co otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari?
Krzyż Srebrny Virtuti Militari nadano mu 28 lutego 1922 za zasługi wojenne.
Jakie książki napisał na emigracji?
W Londynie wydał m.in. Włosiennica na jedwabiu (1969) o Filippo Lippi oraz Wspomnienia oficera Pierwszej Brygady (1979).
Gdzie został pochowany?
Urnę z jego prochami złożono 21 września 1985 na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera X-13-13).

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Sylwia Stępień

Nazywam się Sylwia Stępień i w redakcji wavelo.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Krakowem: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również