Rynek Główny powstał podczas lokacji Krakowa na prawie magdeburskim. Zaplanowano go jako centralny plac handlowy miasta; do jego środka zbiegło się wtedy jedenaście głównych ulic. W układzie przyjęto regularną siatkę czterech kwartałów, z pewnymi modyfikacjami w południowej części wynikającymi z wcześniejszej zabudowy Okołu.
Jak powstał Rynek Główny?
Lokację Krakowa przeprowadzono 5 czerwca 1257 roku. Rynek wytyczono jako kwadratowy plac o boku nieco przekraczającym 200 metrów, w oparciu o siatkę mierniczą. Początkowo plac służył handlowi i komunikacji; przez jego przestrzeń przebiegała Droga Królewska, łącząca Bramę Floriańską ze Wzgórzem Wawelskim.
W kolejnych stuleciach wznoszono murowane obiekty handlowe i mieszkalne. Sukiennice oraz Kramy Bogate ukształtowały centralną część handlową, a wewnętrzne kwartały podzielono na część Sławkowską, Rzeźniczą, Grodzką i Garncarską. Pozycję placu umocniły urzędy miejskie i rezydencje mieszczańskie.
Co znajduje się na Rynku Głównym?
Na powierzchni placu zachowały się wybrane zabytki średniowieczne i nowożytne. W centralnej części stoją Sukiennice i wieża ratuszowa, a na północnej stronie znajduje się kościół św. Wojciecha, którego początki sięgają jeszcze okresu romańskiego. Wokół Rynku rozciąga się zespół kilkusetletnich kamienic i pałaców, mieszczących m.in. instytucje kulturalne i muzea.
Na Rynku umieszczono też obiekty upamiętniające wydarzenia i postaci: pomnik Adama Mickiewicza, pomnik Piotra Skrzyneckiego, rzeźbę Igora Mitoraja, płyty upamiętniające m.in. wejście Polski do Unii Europejskiej, insurekcję kościuszkowską oraz Hołd Pruski z 1525 roku. W przestrzeni znajdują się ponadto studzienka im. Walentego Badylaka, skarbona i fontanna.
Jak wygląda pod powierzchnią Rynku?
Poziom placu wzrósł w niektórych miejscach o ponad 5 metrów; zmiana jest wyraźna m.in. przy kościele św. Wojciecha i przy kościele Mariackim. Pod płytą Rynku odkryto rozległe przestrzenie średniowieczne: hala długa na około 100 m i wysoka na około 5 m, a także system piwnic i połączeń podziemnych łączących wieżę ratuszową z Sukiennicami. W rejonie ul. Siennej zachowały się Kramy Bogate o powierzchni sięgającej około 1200 m².
We wrześniu 2010 roku udostępniono Podziemia Rynku jako oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Pod rynkiem działają również piwnice oraz mini-muzeum archeologiczne związane z kościołem św. Wojciecha.
Jakie wydarzenia i zmiany wpisano w historię Rynku?
Rynek był miejscem handlu, ceremonii i wydarzeń państwowych. W średniowieczu odbywały się tu targi i jarmarki, a w nowożytności plac gościł hołdy, ingresy i parady. W 1525 roku odbył się tu hołd księcia Prus, a w 1794 roku Tadeusz Kościuszko złożył przysięgę narodową rozpoczynając powstanie.
Współczesne wykorzystanie Rynku obejmuje coroczny jarmark bożonarodzeniowy. W 2024 roku jarmark na Rynku Głównym obejmował 105 stoisk handlowych i gastronomicznych oraz dekorację z ponad 600 choinek. Wśród stoisk stanęła drewniana szopka wykonana przez rzeźbiarza ludowego Józefa Lasika ze Stryszawy; w kuźni kowalstwa oferowano między innymi podkówki z grawerem.
Czym jest otoczenie Rynku?
Pierzeje Rynku tworzą historyczne kamienice i pałace, w których mieszczą się instytucje kulturalne, muzea i sklepy. Wśród lokali z tradycją wymieniane są restauracje i kawiarnie związane z życiem kulturalnym Krakowa. W otoczeniu Rynku stoi także kościół Mariacki ze swoim placem, który przylega do wschodniej pierzei.
Wprowadzono strefy piesze i pieszo-rowerowe wokół Rynku w celu poprawy bezpieczeństwa i ograniczenia zanieczyszczeń. Zmiany te dotyczą zarówno samego placu, jak i jego najbliższego otoczenia.
Informacje praktyczne
- Adres: Rynek Główny, 31-422 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (188 998 opinii)
