Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki funkcjonuje jako muzeum rezydencji historycznej na wzgórzu wawelskim w Krakowie. Instytucja ma osobowość prawną i została wpisana do rejestrów państwowych; gromadzi dzieła sztuki i pamiątki związane z historią Zamku i polskiej monarchii.
Historia muzeum
Początki zbiorów na Wawelu sięgają końca XIX wieku. W 1882 roku Jan Matejko przekazał do planowanego muzeum obraz "Hołd pruski", a systematyczne gromadzenie muzealiów przyspieszyło wraz z pracami konserwatorskimi po 1905 roku, gdy z zamku wycofały się wojska austriackie. Odnowieniem zabudowań zajmowało się powołane wtedy Kierownictwo Restauracji Zamku na Wawelu, które działało do końca 1985 roku.
W 1930 roku powstała centralna Dyrekcja Państwowych Zbiorów Sztuki, a Zamek został jednym z jej oddziałów. Jako odrębne muzeum Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki utworzono w 1945 roku. Do ważnych momentów należy rewindykacja zbiorów z Rosji po traktacie ryskim z 1921 roku oraz powrót arrasów królewskich z Kanady w 1961 roku.
Co obejmują zbiory i stałe ekspozycje?
Zamek prezentuje kilka stałych ekspozycji obejmujących reprezentacyjne wnętrza i zbiory historyczne. Wśród nich znajdują się Reprezentacyjne Komnaty Królewskie, Prywatne Apartamenty Królewskie oraz Skarbiec Koronny i Zbrojownia. Jądro kolekcji tworzą dzieła rewindykowane po I wojnie światowej, w tym arrasy króla Zygmunta Augusta oraz królewskie insygnia.
Inne stałe wystawy to Sztuka Wschodu z unikatową kolekcją namiotów tureckich, ekspozycje zatytułowane "Wawel Zaginiony" i "Wawel Odzyskany" oraz trasa "Ogrody Królewskie na Wawelu" wraz z rezerwatem archeologicznym kościoła św. Gereona. Muzeum prowadzi także działalność wystawienniczą w oddziałach: na zamku w Pieskowej Skale i w dworze w Stryszowie.
Misja, status prawny i organizacja
Instytucja działa na podstawie statutu nadanego przez Ministra Kultury i pełni funkcję muzeum-rezydencji historycznej. Jej celem jest zachowanie zabytkowej substancji Wawelu, gromadzenie i ochrona dzieł sztuki oraz pamiątek historycznych, przeprowadzanie konserwacji zabudowań i zbiorów oraz upowszechnianie wiedzy o Wawelu w kraju i za granicą.
Zamek jest wpisany do rejestrów państwowych jako narodowa instytucja kultury; posiada numer wpisu do Rejestru Narodowych Instytucji Kultury 21/92 oraz wpis w Państwowym Rejestrze Muzeów pod numerem 16/135. Nazwa, wizerunek i logo instytucji są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej.
Kierownictwo i dyrektorzy – wybrane nazwiska
Prace konserwatorskie i odnowienie Zamku prowadziło kilka pokoleń architektów i kierowników. Wśród osób związanych z Kierownictwem Restauracji Zamku na Wawelu byli m.in. arch. Zygmunt Hendel, prof. dr hab. Adolf Szyszko-Bohusz i prof. dr hab. Alfred Majewski. Po stronie muzealnej w przeszłości funkcje kustoszy i dyrektorów pełnili m.in. prof. dr Włodzimierz Antoniewicz, prof. dr hab. Tadeusz Mańkowski oraz prof. dr hab. Jan Ostrowski; od 2020 dyrektorem jest prof. dr hab. Andrzej Betlej.
Informacje praktyczne
- Adres: Wawel 5, 31-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 9:00–19:00, pn 10:00–16:00
- Telefon: +48124225155
- Strona internetowa: wawel.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (167 243 opinie)
