| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Zofia Józefa Alexandrowicz |
| Urodzenie | 25 kwietnia 1930, Kraków |
| Zgon | 20 czerwca 2024, Kraków |
| Wykształcenie i tytuły | |
| Studia | Uniwersytet Jagielloński; AGH (Wydział Geologiczno-Poszukiwawczy) |
| Stopień naukowy | prof. dr hab. nauk o Ziemi |
| Doktorat | 1965, Uniwersytet Jagielloński |
| Habilitacja | 1978, AGH |
| Zawód i specjalizacje | |
| Zawód | geolożka, geomorfolożka |
| Specjalizacje | ochrona przyrody nieożywionej, georóżnorodność |
| Instytucje | |
| Pracodawca | Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków |
| Wybrane osiągnięcia | |
| Monografie | "Skałki piaskowcowe zachodnich Karpat fliszowych" (1978) |
| Publikacje | ponad 250 prac naukowych i popularnonaukowych |
Zofia Alexandrowicz była specjalistką w zakresie geomorfologii i ochrony dziedzictwa geologicznego. W pracy naukowej koncentrowała się na skałkach piaskowcowych, procesach rzeźbotwórczych w Karpatach oraz na rozwijaniu metod ochrony przyrody nieożywionej.
Życiorys i kariera
W 1950 zdała maturę i rozpoczęła studia geologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie kontynuowała je na Akademii Górniczo-Hutniczej, gdzie uzyskała magisterium. Po ukończeniu studiów pracowała jako nauczycielka w Technikum Geologicznym w Krakowie. W 1958 rozpoczęła pracę w Zakładzie Ochrony Przyrody PAN pod opieką Walerego Goetla.
Stopień doktora uzyskała w 1965 na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie badań utworów górnej kredy występujących jako kry glacjalne na wyspie Wolin. Habilitację otrzymała w 1978 na AGH za pracę o skałkach piaskowcowych zachodnich Karpat fliszowych. Tytuł profesora nadano jej 24 czerwca 1993. W Instytucie Ochrony Przyrody PAN kierowała Pracownią, a następnie Zakładem Ochrony Przyrody Nieożywionej oraz Zakładem Georóżnorodności w latach 1970–2000. Na emeryturę przeszła w 2001, lecz przez kilka kolejnych lat kontynuowała działalność naukową.
Działalność naukowa i wkład w ochronę przyrody nieożywionej
Główny obszar badań stanowiły skałki piaskowcowe w Beskidach i na Pogórzu Karpackim. Analizowała ich rozmieszczenie, cechy morfologiczne, genezę oraz zagadnienia ochrony. Wyniki tych badań zebrała w rozprawie habilitacyjnej z 1978. Prowadziła również prace nad formami wydmowymi Pustyni Błędowskiej, górskimi wodospadami, rolą ruchów masowych w kształtowaniu rzeźby Karpat oraz procesami wietrzenia skał.
Szczególne miejsce w jej dorobku zajmowała geoochrona. Była autorką i redaktorką pionierskich publikacji w tym obszarze. Kierowała zespołem, który opracował monografię "Waloryzacja przyrody nieożywionej obszarów i obiektów chronionych w Polsce" (1992). Dzięki jej zaangażowaniu Groty Kryształowe w Kopalni Soli Wieliczka zostały uznane za rezerwat przyrody w 2000; była także głównym współautorem i redaktorem monografii poświęconej temu obiektowi.
Funkcje, współpraca i odznaczenia
Była redaktorką naczelną Rocznika "Ochrona Przyrody" oraz członkinią wielu gremiów naukowych: Komitetu Ochrony Przyrody PAN, Komisji Paleogeografii Czwartorzędu PAU i Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Zasiadała w radach naukowych takich instytucji jak Woliński Park Narodowy i Magurski Park Narodowy. Od 1957 była członkinią Polskiego Towarzystwa Geologicznego.
Otrzymała Nagrody Naukowe PAN w 1974 i 1979, Srebrną Odznakę "Za zasługi dla Ziemi Krakowskiej" w 1983, Złoty Krzyż Zasługi w 1984, Medal 40-lecia Polski Ludowej w 1985 oraz Nagrodę Naukową Ministerstwa Środowiska w 2003. Była autorką i współautorką ponad 250 publikacji, w tym prac napisanych wspólnie ze swoim mężem, prof. Stefanem Witoldem Alexandrowiczem. Zmarła 20 czerwca 2024 i została pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
