Janina Adamczyk — chemiczka i wynalazczyni

Janina Adamczyk była polską chemiczką i wynalazczynią znaną z opracowania m.in. tarcz do cięcia i szlifowania metali oraz metod produkcji klejów w tubce.

Życiorys i działalność w czasie wojny

Urodziła się w Krakowie w 1911 roku. Kilka miesięcy po jej narodzinach zmarła matka, a ojciec poległ na wojnie w 1916 roku, wskutek czego wychowaniem Janiny zajęli się ciotka i wuj. Przed wybuchem drugiej wojny światowej ukończyła studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego; w okresie studiów poznała m.in. Józefa Cyrankiewicza i Edwarda Ochaba.

Jeszcze w 1939 roku wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej w stopniu podporucznika i pełniła funkcję kuriera Komendy Głównej, przewożąc pieniądze i broń. W marcu 1941 została aresztowana i osadzona najpierw w więzieniu na Montelupich, a następnie w obozie koncentracyjnym Ravensbrück. W obozie więźniarki poddawano eksperymentom pseudomedycznym; Adamczyk miała wstrzyknięte wszy z tyfusem. Po wyzwoleniu wróciła do Krakowa pieszo.

Praca zawodowa i wynalazki

Po wojnie pracowała do końca lat pięćdziesiątych w Krakowskim Przedsiębiorstwie Aptek, gdzie przygotowywała leki dla aptek i nadzorowała ich produkcję. Nie była represjonowana z powodu działalności konspiracyjnej, lecz nie otrzymała awansów za tę działalność. W latach sześćdziesiątych przeszła do Zjednoczonych Zakładów Chemii Gospodarczej Inco, do laboratorium kontroli jakości; jednym z jej zadań było śledzenie mediów zachodnich i udoskonalanie receptur produktów.

W zakładzie Inco opracowała kilka nowych rozwiązań: pastę do podłóg w emulsji, która nie wymagała podgrzewania w wodzie; pomysł sprzedaży past do butów w tubkach; pastę ścierną „Automax” do renowacji lakierów samochodowych oraz kleje w tubkach, dla produkcji których uruchomiono nowy zakład. Opracowała także tarcze do szlifowania i cięcia metali przeznaczone do szlifierek, za co otrzymała Nagrodę Państwową I stopnia. W sprawie formuły płynu do mycia naczyń „Ludwik” autorka projektu nie jest jednoznacznie ustalona; produkt opracowywano w Górze Kalwarii w 1964 roku, a patent zarejestrowali inżynierowie Hanna Majchert i Zbigniew Korda. Janina Adamczyk nie uzyskała odrębnych patentów, ponieważ prawa do wynalazków stały się własnością zakładów, a ona otrzymywała premie od pracodawcy.

Nagrody i życie prywatne

Za opracowanie tarcz i innych rozwiązań przemysłowych otrzymała Nagrodę Państwową I stopnia. Pod koniec XX wieku zamieszkała w domu pomocy społecznej. Miała syna Jerzego, urodzonego w 1947 roku.