środa, 18 listopada Imieniny: Roman, Klaudyna, Karolina
Kontakt
Teraz środa, 18 listopada 2026
Przewodnik

Kościół św. Idziego w Krakowie — historia i zabytki

• Filip Krawczyk • 4 min czytania

Kościół św. Idziego (oo. Dominikanów) w Krakowie
Fot. Zygmunt Put · „Church of St. Giles, 67 Grodzka street, Old Town, Krakow, Poland” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Zabytkowy rzymskokatolicki kościół dominikanów stoi na Starym Mieście w Krakowie, u podnóża Wawelu. Świątynia ma gotyckie początki, widoczne przemiany architektoniczne i kilka zachowanych elementów zabytkowych.

Kościół św. Idziego to historyczna świątynia rzymskokatolicka należąca do dominikanów, usytuowana na krakowskim Starym Mieście w pobliżu Wawelu. Budowla wyróżnia się gotyckim rodowodem i późniejszymi przybudówkami z XVII i XVIII wieku oraz kilkoma pamiątkami na zewnątrz i we wnętrzu.

Jaka jest historia kościoła?

Tradycja przypisuje fundację świątyni końcowi XI wieku i wiąże ją z królem Władysławem Hermanem, który miał podziękować za narodziny syna ofiarami i modlitwami kierowanymi do opactwa St. Gilles. Badania archeologiczne nie potwierdziły istnienia romańskich reliktów pod obecną budowlą, dlatego część badaczy uważa, że pierwotne wezwanie św. Idziego mogło należeć do innej świątyni w mieście, a na miejscu stał od początku kościół gotycki.

Gotycki kościół powstał w pierwszej połowie XIV w. Początkowo patronat nad nim sprawowali benedyktyni, a później dominikanie. W kolejnych stuleciach dobudowano wiele elementów barokowych i klasycystycznych, które w XIX wieku częściowo rozebrano w ramach porządkowania zabudowy. Decyzje dotyczące wyburzeń z początku XX wieku wywołały silne protesty środowisk artystycznych i konserwatorskich — sprzeciw zgłaszali m.in. Stanisław Wyspiański, Leon Wyczółkowski, Konstanty Laszczka i inni.

Interwencje na szczeblu wyższym doprowadziły do uchylenia pierwotnej uchwały Rady Miejskiej z 1905 roku. Ostatecznie część przylegających rudery została usunięta, pozostawiono zaś XVIII-wieczny dom z dachem łamanym oraz podcienia łączące go z kościołem. W czasie okupacji niemieckiej dwie duże kamienice od strony ul. Grodzkiej zostały rozebrane z polecenia władz okupacyjnych.

Jakie ślady odkryto podczas badań?

Podczas niewielkich badań archeologicznych prowadzonych w 2015 roku odnaleziono pod obecną posadzką fragmenty brukowanej nawierzchni, długo użytkowanej. Brak warstw typowych dla nagromadzenia odpadów sugeruje, że to miejsce mogło pełnić funkcje sakralne, choć nie stwierdzono pewnie istnienia wcześniejszej drewnianej świątyni romańskiej.

W trakcie badań odkryto również pozostałość fundamentu umiejscowionego w środku nawy, co potwierdza hipotezę, że pierwotny gotycki kościół miał dwie nawy podtrzymywane jednym centralnym filarem. Obecny kościół jest jednonawowy, zbudowany z cegły i orientowany.

Co zachowało się we wnętrzu i wokół kościoła?

We wnętrzu znajdują się stalle wykonane z różnobarwnych marmurów, wapienia pińczowskiego, piaskowca i alabastru. Te elementy pochodzą z nagrobka św. Jacka z jego dawnej kaplicy w kościele dominikanów i zostały wykonane w XVI wieku przez Jana Michałowicza z Urzędowa. W tęczy umieszczono późnogotycki krucyfiks, a na sklepieniu widoczne są herby Tęczyńskich z XVI wieku.

Kościół przeszedł remont pod kierunkiem o. Adama Studzińskiego w latach 80. XX wieku. Przy wyjściu z wnętrza umieszczono brązową tablicę z 1987 roku upamiętniającą przysięgę krakowskich harcerzy złożoną podczas pielgrzymki do Polski Jana Pawła II. Na placu przed świątynią stoi Krzyż Katyński (1990).

Na placu przed kościołem stoi Krzyż Katyński z 1990 roku.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał kościół św. Idziego?
Tradycja przypisuje fundację końcowi XI wieku z inicjatywy Władysława Hermana, jednak materialne dowody nie potwierdzają romańskiej budowli. Gotycki kościół wzniesiono w pierwszej połowie XIV wieku.
Jakie zabytki znajdują się we wnętrzu kościoła?
We wnętrzu zachowały się stalle z różnobarwnych marmurów, wapienia pińczowskiego, piaskowca i alabastru pochodzące z nagrobka św. Jacka, późnogotycki krucyfiks w tęczy oraz herby Tęczyńskich na sklepieniu z XVI wieku.
Czy prowadzono badania archeologiczne przy kościele?
Tak. W 2015 roku podczas niewielkich badań odnaleziono brukowaną nawierzchnię pod posadzką i relikt fundamentu centralnego filara, co potwierdza hipotezę o pierwotnej, dwunawowej formie gotyckiej świątyni.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI. Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Filip Krawczyk

Nazywam się Filip Krawczyk i w redakcji wavelo.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia w Krakowie i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również